JUSTISA BÁ TIMOR LESTE

 

Konferensia Internasional  

23-24,  Setembru  2004

 

Planeamentu Estrategiku Comunidade nian futuru Krimes Graves

 

 

 

 

Konferensia ne’ebe organisa hosi JSMP

 

Hahu Husi Historia ba to’o Projetu

Objetivus

Konferensia nia konteudu

Se maka sei tuir konferensia

Loron ba konferensia

Kontaktu

 

 

Hahu Husi Historia ba to’o Projetu:

Besik tinan lima liu passa tiha ona depois de votasaun independensia Timor-Leste nian nebé akompanha violensia bo’ot. Instituisaun sira nebé establese atu hare ba asuntu reconsiliasaun no justisa nebé mosu laos deit husi violensia iha 1999 nian maibe husi mos violensia bo’ot hasoru direitus humanus nian durante okupasaun forsa militar Indonesia no depois remata sira nian atividades.

 

Atores Internasionais Nasionais balu foti sira nian preokupasaun kona Abilidade instituisaun hirak nian atu justisa no rekonsiliasaun abusu sira nebé akontese liu ba maka preokupasaun ba atores Internasionais Nasionais balu. Bainhira prosesu hirak konsegue atu kastigu ema sira nebé komete iha crimes fasilita rekonsiliasaun sedauk resposta povo sira nia hakarak, perguntas importante mak tenki iha resposta ba necesidade povo Timor-Leste nia presiza atu halo nusá mak bele resolve di-diak abusu hirak nebé ema halo tiha ona? Ne’e maka presiza planu diak ida atu oin mak bele dudu prosesu justice ba oin atu hametin sociedade ida nebé estavel nebé bele hateke oin no sei susar ho conflitu uluk nian.

 

Konferensia ida sei atu haré hikas situasaun ida no atu hametin sociedade sivil iha debate politica iha futuru ba inisiative justisa nian. Konferensia mos atu halo evalusaun kona ida mak akontece iha Timor-Leste hosi Timor oan inclui mós sociedade sivil, seitor justisa nian, atore sira membru parlamentu nian.

 

Click here to return to the Top

 

 

Objetivus:

 

·        Determina katak necesidade ba justisa iha Timor-Leste krimes kontra humanidade hetan tiha ona. Ida envolve evaluasaun ida hosi processu justisa toó ohin loron formasaun planu estrategiku ida justisa Timor-Leste base apoio bo’ot.

 

·        Evaluasaun Panel Espesial Krimes Graves, Tribunal Direitus Humanus Ad hoc nian iha Jakarta, CAVR seluk nebé iha ligasaun hirak resultadu hamutuk sociedade Timor-Leste nian.

 

·        Evaluasaun hosi processu hotu sociedade sivil atu determina katak buat sira nebé konsege (halao) tiha ona to’o ona ida mak sei precisa loron futuru.

 

·        Koalia kona necessidade vitimas nian oin belé hetan hosi prosesu loron aban nian.

 

·        Diskuti halo planu de asaun ida futuru processu krimes graves nian.

 

·        Evaluasaun opsaun ba futuru, konsidera mós tribunal internasional ida, komisaun matenek nain nian, truth commission, sistema de justisa nasional, julgamentus iha rain seluk (third countries) etc.

 

·        oportunidade sociedade sivil, governu ema sira nebé iha interese, atu halao debates kona opsaun futuru, hamutuk proposta hanesan International Truth Commission.

 

Click here to return to the Top

 

 

Konferensia nia konteudu:

Konteudu inclusive liu, fokus liu-liu sociedade sivilgrupu ida nebé marginalizadu bei-beik hosi asuntu ida .  Sei konvite “speakers” (oradores) hosi governu, ONU, sociedade sivil, grupu vitima nian matenek internacionais atu presenta sira nian percepsaun processu nian toó ohin loron no ideias planu loron aban nian. Leaders lokal sociedade sivil nian sei halao “workshop” kik oan balu bainhira oradores sira foti asuntu balu iha konferensia rona ideias propostas nebé hosi ema hotu.

 

Click here to return to the Top

 

 

Se maka sei tuir konferensia:

 

Mais ou menus partisipante nain 70 hosi distritu, ema nain 30 hosi institusaun iha Dili ho ema nain 10 atu serbisu nudar fasilitator ba workshop ka “speakers” oradores sei tuir konferensia.  JSMP halo konsulta komunidade, identifica tiha ona katak iha falta informasaun kona processu krimes graves ema barak hatene asuntus hanesan Commission of Experts opsaun seluk tan loron aban. Tamba populasaun Timor-Leste vitimas krimes kontra humanidade nian barak mak hela iha Dili, JSMP fasilita tiha ona “workshop” balu iha distritus tolu atu explika asuntus konferensia nian atu hametin katak ema hotu nebé mai hosi fohó atu participa hetan informasaun hatene tamba mak sira mai tuir konferensia .

 

Click here to return to the Top

 

 

Loron ba konferensia:

23 – 24 Setembru  2004

 

Click here to return to the Top

 

 

Kontaktu:

Tiago Sarmento, Deputy Director, JSMP

For further information:

http//www.jsmp.minihub.org

 
Rua Setubal, Kolmerah, Dili, Timor Leste

 

P.O. Box 275 Dili, East Timor via Darwin, Australia

Phone/fax: +(670) (390) 323 883

email: tiago@jsmp.minihub.org

 

Click here to return to the Top